Chandrayaan 3 Launch Today | Chandrayaan 3 चे उद्दिष्ट्य;Chandrayaan 2 मध्ये चंद्रापासून 2.1 किमी उंचीवर जे घडले ते पुन्हा घडू शकते का?वाचा सविस्तर

Chandrayan 3 Launch Today :भारताचे ‘चांद्रयान-3’ (Chandrayaan-3)  हे महत्त्वाकांक्षी यान शुक्रवारी दुपारी यशस्वीरीत्या चंद्राच्या दिशेने झेपावले आणि भारताने अवकाश तंत्रज्ञान क्षेत्रात भरारी घेतली. ‘काउंट डाऊन’ संपताच ज्वाळांचे लोट खाली सारत इस्रोच्या ‘बाहुबली रॉकेट’ म्हणजेच LVM-3 मधून चांद्रयान-3 वेगाने आकाशाच्या दिशेने झेपावला. आसमंत हादरवणाऱ्या रॉकेटच्या आवाजात टाळ्या-शिट्ट्यांसह ‘भारत माता की जय’च्या घोषणाही निनादल्या.

श्रीहरीकोटा येथे देशभरातून आलेल्या आबालवृद्धांच्या समुदायाने भारतीय अवकाश संशोधन संस्थेच्या (इस्रो) शास्त्रज्ञांची आणि स्वदेशी तंत्रज्ञानाची कमाल ‘याची देहि याची डोळा’ अनुभवली. देशाच्या तिसऱ्या चांद्रमोहिमेचा पहिला टप्पा यशस्वीपणे सर झाला आणि ‘चांद्रयान-3’ चंद्राच्या दिशेने मार्गस्थ झाले. इस्रोच्या शास्त्रज्ञांसह भारतीयांनी विजयी जल्लोष केला. भारताच्या या मोहिमेकडे संपूर्ण जगाचं लक्ष लागलं होतं. भारताची चांद्रयान-तीन ही मोहीम यशस्वी ठरली तर अमेरिका, रशिया आणि चीननंतर चंद्रावर यान उतरवणारा भारत हा जगातील चौथा देश ठरला आहे. या मोहिमेसाठी भारताने तब्बल 615  कोटी रुपये खर्च केलेत. चांद्रयान-3 अंतराळयान 23 ऑगस्ट रोजी चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरण्याची अपेक्षा आहे. चांद्रयान-3 ने 40 दिवसांचा प्रवास पूर्ण केल्यानंतर विक्रम लँडरच्या साहाय्याने प्रज्ञान रोव्हर चंद्राच्या दक्षिण धुव्रावर उतरेल.

 

आज भारतासाठी महत्वाचा दिवस आहे .इस्रो (ISRO ) आज नव्या अवकाश भरारीसाठी सज्ज झालं आहे. भारताची महत्वाकांक्षी चांद्रयान 3 ची मोहीम लाँच होणार आहे .या मोहिमेकडे जगाचे लक्ष लागले आहे .याआधी चांद्रयान-2 , हे 2019 साली लाँच करण्यात आले होते .त्यावेळेस चंद्रावर सॉफ्ट लँडिंगचा प्रयत्न फसला होता .अखेरच्या टप्प्यात अपयश आलं होतं. त्यावेळी सर्व भारतीयांचे डोळे चंद्रावर लागले होते. पण मोहिम पूर्ण व्हायला अखेरची काही मिनिट बाकी असताना विक्रम लँडरशी संर्पक तुटला होता.

चांद्रयान- ३ लाँच कसं होणार?

चांद्रयान 3 (Chandrayaan 3 Launch Today ) हे आज “14 जुलै 2023 ” ला दोन वाजून ३५ मिनिटे नि चंद्रावर जाण्यासाठी प्रेक्षपण झाले आहे .चांद्रयान-२  च्या मोहिमेतील ऑर्बायटर (कक्षायान) चंद्राभोवती कार्यरत असल्याने चांद्रयान-३ मोहिमेत ऑर्बायटरचा समावेश करण्यात आलेला नाही.गरज असेल तेव्हा चांद्रयान-2  ऑर्बायटर विक्रम लँडरशी संपर्क साधू शकेल. त्याचबरोबर  प्रोपल्जन मॉड्यूलही चंद्राभोवतीच्या १०० किलोमीटरच्या कक्षेतून संदेशांची देवाण- घेवाण करेल.  ‘चांद्रयान- ३’ चे प्रक्षेपण लाँच वेहिकल मार्क ३ (एलव्हीएम ३) या भारताच्या सर्वात मोठ्या रॉकेटच्या साहाय्याने करण्यात येईल.LVM-3 रॉकेटच्या यशस्वी उड्डाणाचा दर 100 टक्के आहे. लाँच वेहिकल मार्क ३ (LVM-3) हे भारतातील सर्वात वजनदार रॉकेट आहे,यामुळेच याला बाहुबली रॉकेट असंही म्हटलं जातं. LVM-3 रॉकेटने यापूर्वीच्या सहा मोहिमा यशस्वीरित्या राबवल्या आहेत.

 

 

‘चांद्रयान 3 ‘ (Chaandrayaan ३) चे उद्दिष्ट्य काय?

चंद्राच्या भूमीवर सुरक्षित आणि अलगद यान उतरवण्याचा प्रयोग यशस्वी करणे हे यामागचं उद्दिष्ट्यं आहे. तसंच चंद्राच्या भूमीवर यशस्वीरित्या वाहन चालवणं आणि चंद्राच्या गुणधर्मांचा अभ्यास करण्यासाठी शास्त्रीय प्रयोग करणं ही यामागची उद्दिष्ट्यं आहेत.

‘चांद्रयान 3′(Chaandrayaan 3)मोहिमेचं महत्त्व काय?

चांद्रयान ३  ची मोहीम यशस्वी ठरल्यास चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ यान उतरवणारा भारत पहिला देश ठरेल.सर्व देशाच्या तुलनेत मोहीम यशस्वी झाल्यास अमेरिका, सोव्हिएत युनियन आणि चीननंतर चंद्रावर यान उतरवणारा भारत हा भारत चौथा देश ठरेल.बरेच काळ चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ पाणी असून,त्या भागाचे नेमके स्वरूप भारताच्या मोहिमेतून समजेल सूर्यमालेच्या सुरुवातीच्या काळातील रहस्ये उलगडण्यासाठी चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळील नोंदींचा उपयोग होईल. चंद्रावर पुन्हा माणसाला पाठवण्यासाठी आखण्यात आलेल्या अमेरिकेच्या आर्टेमिस मिशनला चांद्रयान ३ कडून मिळालेल्या माहितीचा उपयोग होईल. ती मोहीमही चंद्राच्या दक्षिण ध्रुवाजवळ उतरवण्यात येणार आहे. 

‘चांद्रयान 3 ‘ (Chaandrayaan ३)आकडे काय सांगतात?मोहिमेचा कालावधी: एक चांद्र दिवस (पृथ्वीवरील १४ दिवस)

चंद्रावर उतरण्याचे ठिकाण – ६९.३६७६२१ दक्षिण, ३२.३४८१२६ पूर्व, चार किमी बाय २.४ किमीचे क्षेत्र

यानाचे वजन – लँडर : १७५२ किलो ( २६ किलो वजनाच्या प्रग्यान रोव्हरसह), प्रोपल्जन मॉड्यूल: २१४८ किलो. एकूण वजन : ३९०० किलो, एलव्हीएम ३ रॉकेट : उंची ४३.५ मीटर, वजन ६४२ टन

 

‘चांद्रयान 3 ‘(Chaandrayaan 3)मोहिमेचा अपेक्षित घटनाक्रम

  • १४ जुलै दुपारी २.३५ ला श्रीहरीकोटाच्या दुसऱ्या लाँचपॅडवरून प्रक्षेपण
  •  १६ मिनिटांमध्ये ‘एलव्हीएम-३’ रॉकेटमधून ‘चांद्रयान-३’ विलग होऊन पृथ्वीभोवती १७० बाय ३६५०० किमीची दीर्घ वर्तुळाकार कक्षा प्राप्त करील.
  •  पुढील काही दिवसांत यानाची पृथ्वीभोवतीच्या कक्षेचा विस्तार करण्यात येईल. या प्रक्रियेतून यानाची गती वाढेल. वाढलेल्या गतीचा उपयोग करून यानाला चंद्राच्या दिशेने मार्गस्थ करण्यात येईल.

चंद्रावर टप्प्याटप्प्याने उतरण्याची प्रक्रिया

प्रोपल्जन मॉड्यूलच्या साह्याने चंद्राजवळ पोचल्यावर यानाला चंद्राभोवती दीर्घवर्तुळाकार कक्षेत सोडण्यात येईल.
– दीर्घवर्तुळाकार कक्षा टप्प्याटप्प्याने कमी करून अंतिमतः ‘चांद्रयान-३’ला चंद्राभोवती १०० किमीच्या वर्तुळाकार कक्षेत प्रस्थापित करण्यात येईल
– २३-२४ ऑगस्टला (किंवा सप्टेंबर अखेरीस) प्रोपल्जन मॉड्यूलपासून विलग झालेले ‘लँडर’ चंद्रावर निश्चित केलेल्या ठिकाणाकडे टप्प्याटप्प्याने उतरण्याची प्रक्रिया पार पाडेल.

 

चांद्रयान-३(Chaandrayaan 3)

मधील उपकरणे आणि त्यांचे कार्य

Chandrayaan launch today
तिसऱ्या चांद्रमोहिमेचा पहिला टप्पा यशस्वीपणे सर झाला आणि ‘चांद्रयान-3’ चंद्राच्या दिशेने मार्गस्थ झाले.

 

लँडर’वरील उपकरणे

-रंभा एलपी: चंद्राच्या पृष्ठभागाजवळील प्लाझ्माची (आयन आणि इलेक्ट्रॉन) विविध वेळांमध्ये घनता तपासणे.
-चास्ते : चंद्राच्या ध्रुवानजीकच्या प्रदेशाचे औष्मिक गुणधर्म तपासणे.
-इल्सा : स्थानकाच्या भागातील भूकंपांच्या नोंदी घेऊन चंद्राच्या कवचाचा अंदाज बांधणे.

‘रोव्हर’वरील उपकरणे

१) एपीएक्सएस : चंद्राच्या पृष्ठभागाचे रासायनिक गुणधर्म तपासणे आणि खनिजांचा अभ्यास करणे.
२) लिब्स : चंद्राच्या पृष्ठभागावरील माती आणि दगडांमधील मूलद्रव्यांचा शोध घेणे

प्रोपल्जन मॉड्यूलवरील उपकरण

– शेप : चंद्राभोवतीच्या कक्षेतून निअर इन्फ्रारेड लहरींमध्ये पृथ्वीच्या नोंदी घेऊन बाह्यग्रहांच्या शोधासाठी मार्गदर्शक प्रणाली विकसित करणे.

 

 

‘चांद्रयान 2′(Chandrayaan 2) मध्ये ,जे घडले ते पुन्हा घडू शकते का?

– चंद्रावर यान उतरण्याच्या अपेक्षित जागेची सीमा ५०० मीटर बाय ५०० मीटर वरून चार किमी बाय २.४ किमीपर्यंत वाढवण्यात आली आहे. त्यामुळे यानाला ऐनवेळी थोडे दूर जावे लागले तरी स्वयंचलित यंत्रणा त्यात दुरुस्ती करून अडथळा निर्माण करणार नाही.
– यानाची इंधन क्षमता वाढवण्यात आली असून, यान दुसऱ्या जागेची गरज भासल्यास यान आणखी प्रवास करू शकेल.
– विक्रम ‘लँडर’चे चार पाय अधिक मजबूत करण्यात आले आहेत.
– चार इंजिनांच्या साह्याने (थ्रस्टर) ‘चांद्रयान-३’ अलगद चंद्रावर उतरेल.

 

‘चांद्रयान 3 ‘(Chaandrayaan 3) मोहिमेत अनेक दुरुस्ती

यानावरील ‘सोलर पॅनल’चा विस्तार वाढवण्यात आला आहे. संपर्कासाठीच्या अँटेनाची संख्याही जास्त आहे.
– यानावरील ‘सॉफ्टवेअर’मध्ये मोठे बदल करण्यात आले असून, यान स्वयंचलित ‘मोड’मध्ये असताना चुका टाळण्यासाठी खबरदारी घेण्यात आली आहे. गेल्या वेळी सॉफ्टवेअरमधील चुकीमुळे यानाच्या विविध यंत्रणांचे कार्य बिघडत गेले होते.
– लँडिंग साइटची (चंद्रावर उतरण्याची जागा) ‘चांद्रयान-२’ने टिपलेली छायाचित्रे ‘चांद्रयान-३’च्या मेमरीमध्ये आधीच टाकण्यात आली असून, ‘चांद्रयान-३’च्या कॅमेराने पूर्वीच्या छायाचित्रांचा आधार घेऊन चंद्रावर उतरण्याची जागा निश्चित करायची आहे.

4 thoughts on “Chandrayaan 3 Launch Today | Chandrayaan 3 चे उद्दिष्ट्य;Chandrayaan 2 मध्ये चंद्रापासून 2.1 किमी उंचीवर जे घडले ते पुन्हा घडू शकते का?वाचा सविस्तर”

Leave a Comment