Crude Oil Affects Indian Economy : कच्च्या तेलाच्या किमती देशाचे आर्थिक आरोग्य कसे बिघडवतात?

Crude Oil Affects Indian Economy : सौदी अरेबिया आणि रशियाने त्यांच्या सार्वभौम तेल उत्पादनातील कपात वर्षाच्या शेवटपर्यंत वाढवली आहेत. त्यामुळे कच्च्या तेलाच्या दरात मोठी वाढ झाली आहे. ब्रेंट आणि यूएस वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट म्हणजेच डब्ल्यूटीआय क्रूड 10 महिन्यांच्या उच्चांकावर पोहोचले आहे. सौदी अरेबियाने तेलाचा पुरवठा 1 दशलक्ष बॅरल प्रतिदिन (bpd) कमी केला आहे, तर रशियाने उत्पादन 300,000 bpd पर्यंत मर्यादित केले आहे.(Crude Oil Affects Indian Economy)

त्यानंतर ब्रेंट क्रूड ऑइलची किंमत प्रति बॅरल $ 91 वर पोहोचली, जी 16 नोव्हेंबर 2022 नंतर प्रथमच प्रति बॅरल $ 90 च्या वर गेली. US WTI $87 च्या जवळ पोहोचले आहे.

सौदी अरेबिया आणि रशिया उत्पादन कपात ऑक्टोबरपर्यंत वाढवतील अशी गुंतवणूकदारांची अपेक्षा होती, परंतु डिसेंबरपर्यंतची कपात सर्वांनाच धक्का देणारी होती. सध्या, ओपेक देश जगातील सुमारे 30 टक्के कच्च्या तेलाचे उत्पादन करतात. सौदी अरेबिया हा या समूहातील सर्वात मोठा तेल उत्पादक देश आहे, जो दररोज 10 दशलक्ष बॅरलपेक्षा जास्त उत्पादन करतो.

त्याच वेळी, OPEC+ जगातील कच्च्या तेलाच्या सुमारे 40 टक्के पंप करते. आणि त्यांच्या धोरणात्मक निर्णयांचा तेलाच्या किमतींवर मोठा परिणाम होऊ शकतो. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या चढ्या किमतींचा भारतासारख्या अर्थव्यवस्थेच्या अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम होऊ शकतो. भारत आपल्या गरजेच्या 85 टक्के कच्च्या तेलाची आयात करतो. कच्च्या तेलाच्या किमतींचा अर्थव्यवस्थेवर कसा परिणाम होऊ शकतो.(Crude Oil Affects Indian Economy) हे देखील आम्ही तुम्हाला सांगू.

आयात बिलात वाढ | Increase in import bill

भारत हा जगातील सर्वात जास्त कच्च्या तेलाची आयात करणारा देश आहे. भारत आपल्या गरजेच्या 85 टक्के कच्च्या तेलाची आयात करतो. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती वर्षभर वाढत राहिल्यास देशाचे आयात बिल वाढू शकते. पेट्रोलियम प्लॅनिंग अँड अॅनालिसिस सेल (PPAC) नुसार, भारताने जुलै 2023 मध्ये एकूण 2.50 दशलक्ष मेट्रिक टन (MMT) कच्च्या तेलाचे उत्पादन करणे अपेक्षित आहे, जे एका वर्षापूर्वीच्या तुलनेत 2.1 टक्क्यांनी जास्त आहे.

जून 2023 आणि एप्रिल-जुलै 2023 दरम्यान कच्च्या तेलाची आयात मागील वर्षीच्या याच कालावधीच्या तुलनेत अनुक्रमे 6.3 टक्के आणि 2.4 टक्के कमी झाली आहे. PPAC च्या मते, जुलै 2023 मध्ये तेल आणि वायूचे आयात बिल $9.8 अब्ज होते, तर जुलै 2022 मध्ये ते $15.8 अब्ज होते.

पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात वाढ

आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे इंडियन ऑइल, भारत पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (BPCL) आणि हिंदुस्तान पेट्रोलियम कॉर्पोरेशन लिमिटेड (HPCL) सारख्या तेल कंपन्या पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती वाढवू शकतात.(Increase in petrol and diesel prices) कच्च्या तेलाच्या किमती मार्च 2022 मध्ये प्रति बॅरल $140 वर पोहोचल्या, त्यानंतर तेल कंपन्यांनी किरकोळ किमतीत गेल्या वर्षी इतकी वाढ केली नाही.त्यामुळे तेल शुद्धीकरण करणाऱ्या कंपन्यांचे मोठे नुकसान झाले. याचे कारण म्हणजे एप्रिल 2022 पासून तेल कंपन्यांनी पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात कोणताही बदल केलेला नाही.

मात्र, केंद्र सरकार तेल विपणन कंपन्यांना पेट्रोल आणि डिझेल स्वस्त करण्यास भाग पाडू शकते. किंबहुना, चालू आर्थिक वर्षात मजबूत नफ्यामुळे कंपन्यांचे ताळेबंद मोठ्या प्रमाणात सावरले आहेत. प्रतिलिटर पेट्रोल आणि डिझेलवर कंपन्यांना मोठा नफाही मिळत आहे. देशांतर्गत ब्रोकरेज फर्म जेएम फायनान्शिअलच्या मते, सरकार दिवाळीच्या आसपास पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती कमी करू शकते.ते म्हणाले की, नोव्हेंबर आणि डिसेंबरमध्ये देशातील पाच राज्यांमध्ये विधानसभा निवडणुका होणार आहेत, अशा परिस्थितीत सर्वसामान्यांना दिलासा देण्यासाठी पेट्रोल आणि डिझेलच्या दरात कपात केली जाऊ शकते.

रुपयाची घसरण(Crude Oil Affects Indian Economy)

कच्च्या तेलाच्या वाढीमुळे अमेरिकन डॉलर वाढतो आणि तेल आयात करणाऱ्या देशांच्या चलनात घसरण होते. कच्च्या तेलाच्या वाढीमुळे, भारतीय रुपया गुरुवारी अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत 10 पैशांनी घसरला आणि जीवनकालीन नीचांकी पातळीवर पोहोचला. अमेरिकन डॉलरच्या तुलनेत भारतीय रुपया 83.23 वर घसरला आहे. तर बुधवारी रुपया ८३.१३ वर बंद झाला होता…(Depreciation of rupee)..एलकेपी सिक्युरिटीजचे व्हीपी रिसर्च अॅनालिस्ट जतिन त्रिवेदी यांच्या मते, डॉलर इंडेक्स 105 च्या पातळीवर आला आहे. तसेच, कच्च्या तेलाची किंमत दीर्घकाळापासून $85 पेक्षा जास्त आहे. त्यामुळे डॉलरच्या तुलनेत रुपयामध्ये घसरण झाली आहे.

वित्तीय तूट वाढ(Crude Oil Affects Indian Economy)

कच्च्या तेलाचा उच्चांक गाठल्याने केंद्र सरकारवरील अनुदानाचा बोजा वाढणार आहे. केरोसीन, डिझेल, लिक्विड पेट्रोलियम गॅस (एलपीजी) सारख्या तेल आणि वायू उत्पादनांच्या बाजारभाव आणि नियंत्रण किंमतीमधील फरक सरकार सहन करते. त्यामुळे वित्तीय तूट वाढण्याची शक्यता वाढते. अधिकृत आकडेवारीनुसार, सरकारची वित्तीय तूट 6 ट्रिलियन रुपयांच्या पुढे गेली आहे, जी FY2024-24 च्या एकूण अंदाजित तुटीच्या एक तृतीयांश आहे.

सध्या, राजकोषीय तूट संपूर्ण वर्षाच्या उद्दिष्टाच्या 33.9 टक्के आहे, जे मजबूत कर आणि गैर-कर महसुलाच्या आगमनामुळे आहे..(Increase in fiscal deficit) या आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या चार महिन्यांत एकूण महसूल ७.६ ट्रिलियन रुपये किंवा संपूर्ण वर्षाच्या उद्दिष्टाच्या २९ टक्के आहे.

भारताचे व्यापार संतुलन बिघडत का आहे?(Crude Oil Affects Indian Economy)

कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमतींमुळे भारताला आपल्या परकीय चलनाच्या साठ्यातून अधिक पैसे काढावे लागतील किंवा तेल विकत घेण्यासाठी परकीय देशांकडून डॉलरचे कर्ज घ्यावे लागेल. यामुळे भारतीय अर्थव्यवस्थेला चलनातील चढउतार आणि कच्च्या तेलाच्या चढ्या किमतींचा परिणाम यामुळे उद्भवणाऱ्या आर्थिक अडचणींना सामोरे जावे लागू शकते.Why is India’s trade balance deteriorating?

मजबूत यूएस डॉलर आणि वाढत्या यूएस बाँड उत्पन्नामुळे भारतीय चलन कमकुवत होते, ज्यामुळे कमोडिटी बास्केटमधील व्यापार सौद्यांवर परिणाम होतो. अशा व्यवहारांमुळे कमकुवत चलनाचे नुकसान होते. कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्याने देशाच्या व्यापार संतुलनावर आणि इतर देशांसोबतच्या व्यापाराच्या अटींवरही परिणाम होईल.

महागाईचा दबाव(Crude Oil Affects Indian Economy)

तेल पुरवठ्यात कपात केल्याने चालू रकमेची तूट जीडीपीच्या ०.४ टक्क्यांपर्यंत वाढू शकते. पेट्रोल आणि डिझेलच्या किमती वाढल्याने घरगुती वस्तूंच्या किमती वाढतात. दरात सातत्याने वाढ होत असल्याने मागणी वाढण्याची शक्यता आहे. रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या म्हणण्यानुसार, त्याचा परिणाम फार कमी काळासाठी दिसून येतो.

आर्थिक गती कमी (Crude Oil Affects Indian Economy)

कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ झाल्यामुळे अनेक क्षेत्रांचे उत्पादन आणि वाहतूक कोटा वाढतो. त्यामुळे त्यांच्या नफ्यावरही परिणाम होणार आहे. यामुळे ग्राहकांचे डिस्पोजेबल उत्पन्नही कमी होईल. त्यामुळे त्यांच्या वस्तू आणि सेवांच्या मागणीवर परिणाम होणार आहे. तज्ज्ञांच्या मते, ग्राहकाची वागणूक महत्त्वाची भूमिका बजावते.

जेव्हा इंधनाच्या किमती वाढतात, तेव्हा ग्राहक विवेकाधीन खर्चात कपात करू शकतात, ज्यामुळे आर्थिक क्रियाकलापांवर परिणाम होऊ शकतो. ग्राहकांच्या खर्चात कपात केल्यास त्या क्षेत्रांवर परिणाम होऊ शकतो जे पूर्णपणे मागणीवर अवलंबून आहेत. चीन, युनायटेड स्टेट्स आणि युरोपियन युनियननंतर भारत हा चौथा मोठा जागतिक ऊर्जा ग्राहक आहे.(Crude Oil Affects Indian Economy)

 

join Our–  WHATSAPP GROUP  ,INSTAGRAM , TWITTER   ,  FACEBOOK PAGE– for every update

1 thought on “Crude Oil Affects Indian Economy : कच्च्या तेलाच्या किमती देशाचे आर्थिक आरोग्य कसे बिघडवतात?”

Leave a Comment