India Vs Bharat : इंडिया हा शब्द ब्रिटीशांच्या गुलामगिरीचे प्रतीक आहे का? पुढील चार मुद्द्यांमध्ये समजून घ्या, भारताचे नाव बदलणे किती अवघड आहे?

India Vs Bharat : इंडिया हे नाव ब्रिटिशांच्या गुलामगिरीचे प्रतीक आहे का? इंडिया विरुद्ध भारत विवाद हा प्रश्न चर्चेत आहे. माजी क्रिकेटपटू वीरेंद्र सेहवागच्या टिप्पणीमुळे या प्रश्नाचे महत्त्व आणखी वाढले आहे. सेहवागने आपल्या पोस्टमध्ये लिहिले की, आम्ही भारतीय आहोत, इंडिया हे ब्रिटिशांनी दिलेले नाव आहे.

अलीकडेच राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ (आरएसएस) मुखपत्र पंचजन्यनेही इंडिया नावाच्या नकारात्मक ऐतिहासिक अर्थाकडे लक्ष वेधले होते. 27 जुलैच्या संपादकीयमध्ये पांचजन्यने लिहिले होते – इंडिया या शब्दाचा भौगोलिक अर्थ नाही. पाश्चिमात्य आक्रमकांनी त्याचा वापर आपल्या सोयीने केला आहे.

पांचजन्यने पुढे लिहिले आहे की, भारत या शब्दाला सांस्कृतिक किंवा राजकीय ओळख असण्याचा प्रश्नच येत नाही. मात्र, पंतप्रधान मोदींनी मंत्रिमंडळ बैठकीत भाजपच्या मंत्र्यांना इंडिया विरुद्ध भारत (India Vs Bharat) वादात पडू नये, असे सांगितले आहे.

इंडिया विरुद्ध भारत वाद कसा सुरू झाला?(India Vs Bharat)

बेंगळुरूमध्ये झालेल्या बैठकीत काँग्रेस, जेडीयू, डीएमकेसह 26 पक्षांनी विरोधी आघाडीचे नाव I.N.D.I.A (इंडियन नॅशनल डेव्हलपमेंटल इन्क्लुझिव्ह अलायन्स) असे ठेवले. सत्ताधारी पक्ष भाजपने यावर प्रश्न उपस्थित करत याला इंडिया ऐवजी घमंडी म्हटले. यात RSS संघप्रमुख मोहन भागवत यांनीही या वादात उडी घेतली आणि लोकांना भारत बोलण्यास सांगितले.

दरम्यान, राष्ट्रपती भवनातून जारी करण्यात आलेल्या निमंत्रण पत्रामुळे या वादात आणखीनच भर पडली आहे. G-20 संदर्भात जारी केलेल्या निमंत्रण पत्रात भारताचे राष्ट्रपती (President Of Bharat) लिहिले होते. काँग्रेस आणि विरोधी पक्षांनी लगेचच हा मुद्दा उपस्थित केला.

सरकार संविधानाशी खेळत असल्याचे विरोधी पक्षांचे म्हणणे आहे, तर सत्ताधारी पक्ष आधीच अस्तित्वात असलेले नाव वापरण्याचा आग्रह धरत आहेत. यावर राष्ट्रपती भवनाने अद्याप कोणतेही स्पष्टीकरण दिलेले नाही.

भारत हे नाव ब्रिटिशांच्या गुलामगिरीचे प्रतीक आहे का?

भाग-1: सिंधू व्हॅली, मेगास्थेनिस आणि कोलंबसचा भारत

इतिहासाचे प्राध्यापक मयंक शेखर मिश्रा यांच्या मते, इंडिया हा शब्द सिंधूच्या अपभ्रंशातून निर्माण झालेला आहे यावर जवळपास सर्वच इतिहासकार सहमत आहेत. हिंदू या शब्दाप्रमाणेच. म्हणून सिंधू संस्कृतीला इंडस संस्कृती असेही म्हणतात.

आधुनिक अफगाणिस्तान, पाकिस्तान आणि वायव्य भारतातील विविध भाग व्यापून 200 इसवी.सन पूर्वी ग्रीको-इंडियन साम्राज्याची स्थापना झाली होती. 260 इसवी.सन पूर्वी, ग्रीक राजदूत मेगास्थेनिसने इंडिका नावाची पुस्तके लिहिली.

या पुस्तकात त्यांनी भारत आणि तेथील सभ्यता याविषयी तपशीलवार विवेचन केले आहे. इतिहासकारांच्या मते भारताविषयीची पहिली आणि अचूक माहिती मेगास्थेनिसच्या इंडिका या पुस्तकातून मिळते. इंडिकामध्ये मेगास्थेनिसने भारताची संस्कृती, परंपरा आणि कार्यपद्धती यांचा उल्लेख केला आहे. चंद्रगुप्ताच्या कारकिर्दीत तो भारतात आला होता.

मयंक शेखर मिश्रा म्हणतात- इंग्रज भारतात येण्यापूर्वी परदेशी लोक भारताला इंडिया या नावाने ओळखत असत. याचे उदाहरण म्हणजे कोलंबसचा प्रवास. कोलंबस इंडियाच्या शोधात निघाला, पण तो कॅरिबियन बेटांवर पोहोचला. कोलंबसने इंडिया प्रमाणेच वेस्ट इंडिज असे नाव दिले.

1498 मध्ये बास्को द गामा भारतात आल्यानंतर येथे पोर्तुगीजांचे वर्चस्व वाढले. पोर्तुगीजांनी गोव्यासह अनेक ठिकाणे काबीज केली. पोर्तुगीजांनी भारतातील त्यांच्या साम्राज्याला ‘इम्पेरियो इंडियनो डी पोर्तुगाल’ असे नाव दिले. पोर्तुगीजांनंतर इंग्रजांनी भारतात प्रवेश केला.

भाग-2: भारत आणि ब्रिटीश राजवटीत इंडिया (India Vs Bharat)

ईस्ट इंडिया कंपनीच्या माध्यमातून भारतात प्रवेश केल्यानंतर १८५७ मध्ये ब्रिटिशांनी थेट सरकार आपल्या हातात घेतले. NCERT नुसार, 1857 पर्यंत, ब्रिटिशांनी भारताच्या 63 टक्के भूभागावर आणि 68 टक्के लोकांवर राज्य केले.

ब्रिटीश राजवटीत भारताचा विस्तार दक्षिण ते बर्मा (आताचा म्यानमार) पर्यंत झाला. इतिहासकार इयान जे बॅरो यांच्या मते, भारताची सत्ता हाती घेतल्यानंतर ब्रिटिशांनी कामाच्या भाषेत इंडियाचा उल्लेख करण्यास सुरुवात केली.

आधुनिक इतिहासकारांच्या मते, ब्रिटीशांचे मुख्य उद्दिष्ट भारताचा विस्तार आणि व्यापार वाढवणे हे होते. म्हणूनच इंडिया हे नाव वापरण्यास सुरुवात केली.

भाग-3: संविधान सभेत इंडिया आणि भारत (India Vs Bharat)

18 सप्टेंबर 1949 रोजी संविधान सभेत नावाबाबत वाद झाला. एच.व्ही.कामथ यांनी प्रस्ताविक केले. त्यानुसार देशाचे एक नाव ‘ इंडिया दॅट इज भारत’ (india that is bharat )असेल. कामथ यांच्या मते, भारताच्या उत्पत्तीवर अनेक भाषातज्ञ आणि इतिहासकारांचे एकमत नाही, त्यामुळे त्यावरून वाद निर्माण होत आहेत…कामथ द्रविड इतिहासकारांचा संदर्भ देत होते. द्रविड इतिहासकारांच्या मते, भारताचे नाव ज्याच्या नावावर आहे त्या भरत राजाबद्दल स्पष्ट उल्लेख नाही. काही इतिहासकारांनी भरत राजाच्या आर्यवर्ताचाही उल्लेख केला आहे.

आर्यावर्ताच्या सीमा सिंधू नदीपासून मगधपर्यंत विस्तारलेल्या होत्या, परंतु त्याच्या नकाशात दक्षिणेकडील राज्यांचा समावेश नाही. शिवाय, द्रविड लोकांचा असा दावा आहे की ते आर्यांच्या आधी भारतात आले होते, म्हणून ते स्वतःलाही मूळचेच मानतात.

कामथ यांचा हा प्रस्ताव संविधान सभेने बहुमताने मान्य केला.

नाव बदलणे किती अवघड आहे.(India Vs Bharat)

1 . संवैधानिक अधिकारांच्या अंतर्गत भारताचे नाव आहे. यात सुधारणा करण्यासाठी सरकारला विशेष बहुमताची गरज आहे. म्हणजेच सरकारला लोकसभेत आणि राज्यसभेत दोन-तृतीयांश बहुमताची गरज असेल ते संसदेतून मंजूर करण्यासाठी. सरकारकडे सध्या राज्यसभेत बहुमत नाही.

2 . सर्वोच्च न्यायालयाने आपल्या ऐतिहासिक निर्णयात म्हटले आहे की, सरकार संविधानाच्या मूळ रचनेत सुधारणा करू शकत नाही. तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, भारत आणि इंडिया ही नावे केवळ त्यांना एकसंध( एकत्रित) ठेवण्यासाठी ठेवण्यात आली होती. जर नाव बदलल्याने त्याचा मूळ आत्मा नष्ट होत असेल, तर तो मूलभूत संरचनेचा प्रश्न बनू शकतो.

3 . 2016 आणि 2020 मध्ये इंडिया आणि भारताचा मुद्दा सर्वोच्च न्यायालयात गेला आहे. दोन्ही वेळा न्यायालयाने सांगितले की, इंडिया आणि भारताचा स्वतंत्रपणे विचार करता येणार नाही. न्यायालयाच्या म्हणण्यानुसार, एकाचे नाव दाबून दुसऱ्याला महत्त्व देता येत नाही. (India Vs Bharat) नाव बदलण्याचे प्रकरण पुन्हा न्यायालयात गेल्यास सरकार अडचणीत येऊ शकते.

4 .एका अंदाजानुसार, जर सरकारने भारताचे नाव(India Vs Bharat) बदलले तर पासपोर्टसह अनेक ठिकाणी बदल करावे लागतील. नाव बदलण्यासाठी 14,304 कोटी रुपये खर्च केले जाऊ शकतात, जे देशाच्या कमाईच्या 6% आहे.

1 thought on “India Vs Bharat : इंडिया हा शब्द ब्रिटीशांच्या गुलामगिरीचे प्रतीक आहे का? पुढील चार मुद्द्यांमध्ये समजून घ्या, भारताचे नाव बदलणे किती अवघड आहे?”

Leave a Comment