World Teachers Day 2023 | जागतिक शिक्षक दिन का साजरा केला जातो, त्याचा इतिहास, थीम आणि महत्त्व जाणून घ्या

World Teachers Day 2023 : (जागतिक शिक्षक दिन 2023)मित्रांनो, आपल्या आयुष्यात पालकांनंतर शिक्षकांची भूमिका सर्वात मोठी असते. आजच्या काळातच नव्हे तर भारताच्या संस्कृतीतही शिक्षकांची भूमिका महत्त्वाची मानली जाते. आपल्या संस्कृतमध्ये प्राचीन काळापासून गुरु-शिष्याची परंपरा चालत आली आहे. कोणाच्याही जीवनात शिक्षक ही एकमेव व्यक्ती असते जी व्यक्तीला शिक्षणाद्वारे योग्य-अयोग्याचा मार्ग दाखवते. प्रत्येकाच्या आयुष्यात शिक्षकाला खूप महत्त्व आहे.

येणाऱ्या तरुण पिढीसाठी शिक्षकही खूप महत्त्वाचे आहेत. शिक्षकाच्या मार्गदर्शनाशिवाय जीवनात ध्येय गाठणे फार कठीण होऊन बसते. सोप्या भाषेत सांगायचे तर, आपल्या जीवनात शिक्षकांचे महत्त्व इतके मोठे आहे की त्यांच्याशिवाय आपण यशस्वी होऊ शकत नाही. पण तुम्हाला माहित आहे का की शिक्षक दिन का साजरा केला जातो? तर मित्रांनो, या लेखात आम्ही तुम्हाला शिक्षक दिन का साजरा केला जातो याबद्दल माहिती देणार आहोत?(Learn why World Teachers Day is celebrated, its history, themes and significance)

आम्ही तुम्हाला शिक्षक दिनाचा इतिहास, महत्त्व आणि उद्देश याबद्दल देखील सांगू. या लेखात, आम्ही तुम्हाला शिक्षक दिनाशी संबंधित काही मनोरंजक तथ्ये सांगणार आहोत . जे कदाचित तुम्हाला माहित नसेल. त्यामुळे शिक्षक दिनाशी संबंधित काहीही जाणून घेण्यासाठी हा लेख शेवटपर्यंत काळजीपूर्वक वाचा.

जागतिक शिक्षक दिन कधी साजरा केला जातो? | When is World Teachers Day celebrated?

जगभरातील सर्व शिक्षकांचा सन्मान करण्यासाठी दरवर्षी 5 ऑक्टोबर रोजी जागतिक शिक्षक दिन (World Teachers Day) आंतरराष्ट्रीय स्तरावर साजरा केला जातो. 1994 मध्ये युनेस्कोने याची सुरुवात केली होती. दरवर्षी प्रमाणे या वर्षी देखील जागतिक शिक्षक दिन 5 ऑक्टोबर 2023 रोजी म्हणजेच गुरुवारी साजरा केला जाणार आहे. जगभरातील जवळपास 100 देश 5 ऑक्टोबर हा दिवस “जागतिक शिक्षक दिन”(World Teachers Day) म्हणून साजरा करतात.

कोणत्याही व्यक्तीचे जीवन शिक्षकाशिवाय अपूर्ण असते आणि त्याचे महत्त्व सर्वांनाच ठाऊक असते. म्हणूनच जवळजवळ प्रत्येक देश शिक्षक दिन साजरा करतो. भारतात, 1962 पासून दरवर्षी 5 सप्टेंबर रोजी शिक्षक दिन साजरा केला जातो. भारतातील शिक्षक दिन हा माजी राष्ट्रपती आणि महान शिक्षक सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांची जयंती म्हणून साजरा केला जातो आणि 5 सप्टेंबर हा भारतातील राष्ट्रीय शिक्षक दिन आहे.

जागतिक शिक्षक दिनाचा इतिहास | History of World Teachers Day

युनेस्को च्या शिफारशीवरून 1994 साली जगभरात शिक्षक दिन साजरा करण्यास सुरुवात झाली. या शिफारशीला सुमारे 100 देशांचा पाठिंबा मिळाल्यानंतर संयुक्त राष्ट्रात हे विधेयक मंजूर करण्यात आले. 5 ऑक्टोबर ही तारीख जागतिक शिक्षक दिन साजरा करण्यासाठी निवडण्यात आली कारण ती 1966 मध्ये ILO/UNESCO शिफारस स्वीकारल्याचा वर्धापन दिन होता.

प्रथमच 5 ऑक्टोबर 1994 रोजी युनेस्को(UNESCO) द्वारे आंतरराष्ट्रीय शिक्षक दिन साजरा करण्यात आला. प्रथमच, शिक्षकांच्या सहभागावर आणि विकासावर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी आणि त्यांचे प्राधान्यक्रम आणि समस्या अधोरेखित करण्यासाठी जागतिक शिक्षक दिन साजरा करण्यात आला.

1994 मध्ये, आंतरराष्ट्रीय कामगार संघटना, UNICEF, UNDP आणि आंतरराष्ट्रीय शिक्षण (IE) यांच्या संयुक्त विद्यमाने जागतिक शिक्षक दिनाचे आयोजन केले जाते. कॅनडा नॅशनलने 2012 मध्ये जागतिक शिक्षक दिनाच्या स्मरणार्थ एक टपाल तिकीट देखील जारी केले होते.

जागतिक शिक्षक दिन 2023 ची थीम | Theme for World Teachers Day 2023

UNESCO द्वारे निवडलेल्या विशिष्ट थीमवर लक्ष केंद्रित करून दरवर्षी जागतिक शिक्षक दिन साजरा केला जातो. या वर्षी जागतिक शिक्षक दिन 2023 ची थीम ‘आम्हाला आवश्यक असलेले शिक्षण देण्यासाठी शिक्षकांची गरज आहे: शिक्षकांची कमतरता दूर करण्यासाठी जागतिक अश्यत्यावकता. या वर्षीच्या थीमचा उद्देश जगभरातील शिक्षक आणि शिक्षकांच्या घटत्या संख्येत सुधारणा करणे आहे.

केवळ भारतातच नव्हे तर जगभरात शिक्षकांची संख्या कमी होत आहे. जर आपण आपल्या देशाबद्दलच बोललो तर, भारतातील सर्व राज्यांमध्ये शिक्षकांसाठी नोकरीची भरती केली जाते कारण आपल्या देशात चांगल्या शिक्षकांची कमतरता खूप जास्त आहे. चांगल्या शिक्षकांची भरती झाली तर आपल्या देशाचे शिक्षणही सुधारेल आणि त्यामुळे आपला देश खूप प्रगती करेल.

जागतिक शिक्षक दिनाचे महत्त्व आणि उद्देश | Significance and Purpose of World Teachers Day

मित्रांनो, 5 ऑक्टोबर 1994 पासून संपूर्ण जग जागतिक शिक्षक दिन (World Teachers Day) साजरा करत आहे. जागतिक शिक्षक दिनाचा उद्देश आपल्या जीवनातील शिक्षक आणि शिक्षकांचे महत्त्व लक्षात आणून देणे हा आहे आणि यामुळेच जागतिक शिक्षक दिनाचे महत्त्व आहे.

आपण आपल्या जीवनात जे काही शिकलो त्याबद्दल आपल्या शिक्षकांचे आभार मानणे आणि शिक्षकांनी आपल्या जीवनात बजावलेल्या महत्त्वाच्या भूमिकेचा सन्मान करण्याच्या उद्देशाने जागतिक शिक्षक दिन साजरा केला जातो. आपल्या जीवनात ज्या व्यक्तीने आपल्याला शिक्षक म्हणून काही ना काही शिकवले आहे. त्याचे आभार मानणे आपले कर्तव्य आहे.

भारतात शिक्षक दिनाची सुरुवात | Beginning of Teacher’s Day in India

डॉ. राधाकृष्णन भारताचे राष्ट्रपती झाल्यावर 1962 साली भारतात शिक्षक दिन साजरा करण्यास सुरुवात झाली. आम्ही तुम्हाला सांगतो की डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या विद्यार्थ्यांना त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वामुळे खूप प्रोत्साहन आणि प्रेरणा मिळाली. एकदा असे घडले की त्यांच्या विद्यार्थ्याला डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांचा वाढदिवस साजरा करायचा होता.

त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्याकडे वाढदिवस साजरा करण्याची परवानगी मागितली असता त्यांनी सांगितले की, माझा वाढदिवस साजरा करण्याऐवजी तुम्ही लोकांनी हा दिवस शिक्षक दिन म्हणून साजरा केला तर बरे होईल. ही माझ्यासाठी खूप अभिमानाची बाब असेल. तेव्हापासून भारतात 5 सप्टेंबर हा दिवस शिक्षक दिन म्हणून साजरा केला जातो.

देशाचे राष्ट्रपती शिक्षकांचा सन्मान करणार (World Teachers Day)

डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांचा असा विश्वास होता की शिक्षक केवळ आपल्या जीवनात आपल्याला शिकवत नाहीत तर आपल्याला शिकवतात आणि जीवनातील अनुभवातून जाताना चांगले आणि वाईट मधील फरक शिकवतात. अशा शिक्षकांचा सन्मान करण्याचा हा दिवस मानला जातो. दरवर्षी शिक्षक दिनानिमित्त भारताचे राष्ट्रपती शिक्षकांना राष्ट्रीय पुरस्कार देऊन त्यांचा गौरव करतात. या वर्षी देखील, देशाच्या राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू नवी दिल्लीतील विज्ञान भवनात 75 निवडक शिक्षकांना 2023 साठी राष्ट्रीय पुरस्काराने सन्मानित करतील.(The President of the country will honor the teachers)

शिक्षक दिनाविषयी मनोरंजक माहिती | Interesting information about Teacher’s Day
  1. भारतात, शिक्षक दिन 5 सप्टेंबर रोजी साजरा केला जातो तर आंतरराष्ट्रीय शिक्षक दिन 5 ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जातो. यात मनोरंजक गोष्ट अशी आहे की वेगवेगळ्या देशांनी यासाठी वेगवेगळे दिवस ठरवले आहेत आणि काही देशांमध्ये हा दिवस कामाचा दिवसही आहे.
  2. 5 ऑक्टोबर हा दिवस युनेस्को ने आंतरराष्ट्रीय शिक्षक दिन घोषित केला आणि 1994 पासून हा दिवस साजरा केला जात आहे.
  3. भारतामध्ये 5 सप्टेंबर रोजी डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या सन्मानार्थ शिक्षक दिन साजरा केला जातो कारण या दिवशी दुसरे राष्ट्रपती राधाकृष्णन यांचा जन्म झाला होता.
  4. चीनमध्ये 10 सप्टेंबर 1985 रोजी शिक्षक दिन घोषित करण्यात आला, याआधी 1931 मध्ये राष्ट्रीय केंद्रीय विद्यापीठात शिक्षक दिन सुरू करण्यात आला, परंतु नंतर ही घोषणा मागे घेण्यात आली.
  5. रशियामध्ये 1965 ते 1994 पर्यंत ऑक्टोबरच्या पहिल्या रविवारी शिक्षक दिन साजरा केला जात होता, परंतु 1994 पासून जागतिक शिक्षक दिन 5 ऑक्टोबर रोजी साजरा केला जाऊ लागला.
  6. अमेरिकेत, शाळेच्या पहिल्या पूर्ण आठवड्यातील मंगळवार हा शिक्षक दिन म्हणून घोषित करण्यात आला आहे आणि तो तेथे आठवडाभर साजरा केला जातो.
  7. राष्ट्रीय शिक्षक दिन दरवर्षी 16 जानेवारी रोजी थायलंडमध्ये साजरा केला जातो आणि पहिला शिक्षक दिन 1997 मध्ये येथे साजरा करण्यात आला.
  8. मलेशियामध्ये 16 तारखेला शिक्षक दिन साजरा केला जातो आणि तेथे या विशेष दिवसाला हरी गुरू म्हटले जाते.
  9. 24 नोव्हेंबर रोजी तुर्किये येथे शिक्षक दिन साजरा केला जातो. तेथील पहिले राष्ट्राध्यक्ष कमल अतातुर्क यांनी ही घोषणा केली होती.
  10. इराणमध्ये, प्राध्यापक अयातुल्ला मोतेजा मोतेहारी यांच्या हत्येनंतर त्यांच्या स्मरणार्थ 2 मे रोजी शिक्षक दिन साजरा केला जातो. 2 मे 1980 रोजी मोतिहारी यांचे निधन झाले.

 

भारतातील ज्या शिक्षकांनी आपले नाव जगभर गाजवले.
  • डॉ सर्वपल्ली राधाकृष्णन
  • प्रफुल्लचंद्र रॉय
  • श्रीनिवास रामानुजन
  • सत्येंद्र नाथ बोस
  • डॉ  एपीजे अब्दुल कलाम
  • चंद्रशेखर व्यंकट रमण
  • जगदीशचंद्र बसू

 

हेही वाचा

Teachers Day 2023 :’शिक्षक दिन’ फक्त 5 सप्टेंबरलाच का साजरा केला जातो?, त्याचा इतिहास काय आहे

 

Leave a Comment